با اولین خودروی مزدا آشنا شوید؛ کوپه ای با نصف قدرت ژیان

بسیاری از ایرانیان به نیکی از برند ژاپنی مزدا یاد کرده و محصولات آن در کشور ما همواره از محبوبیت بالایی برخوردار بوده اند. مزدا امسال وارد صدمین سالگرد تاسیس خود شده و به همین بهانه قصد داریم نگاهی خلاصه وار به تاریخچه و اولین خودروی تولیدی این خودروساز ژاپنی داشته باشیم.

شرکت مزدا در ۳۰ ژانویه ۱۹۲۰ توسط جوجیرو ماتسودا (Jujiro Matsuda) تاسیس شد. در ابتدا این شرکت با عنوان Toyo Cork Kogyo و از سال ۱۹۲۷ به بعد تحت نام Toyo Kogyo فعالیت می کرد، اما در سال ۱۹۸۴ اسم کمپانی رسما به مزدا تغییر داده شد؛ البته ذکر این نکته ضروری است که تمامی اتومبیل های تولیدی تا آن تاریخ با نام مزدا راهی بازار می شدند. در رابطه با انتخاب نام مزدا، دلایل مختلفی مطرح است، از جمله اینکه این نام در شهرت بنیانگذار کمپانی ریشه داشته و به اهورامزدا نیز اشاره می کند.

تور کیش

در دهه اول فعالیت Toyo Cork Kogyo به تولید ماشین آلات صنعتی مشغول بود. در سال ۱۹۳۱ با تصمیم مدیران، این شرکت به ساخت موتورسیکلت های سه چرخ مخصوص حمل بار رو آورد. با آغاز جنگ جهانی دوم این کمپانی هم مثل دیگر همتایان خود تغییر کاربری داده و به تولید جنگ افزارها و سلاح های سبک و سنگین مجبور شد.

اولین اتومبیل مزدا چهار دهه پس از تاسیس در سال ۱۹۶۰ میلادی معرفی شد. این اتومبیل R360 نام داشت و با ابعاد بسیار جمع و جورش در دسته خودروهای کی (Kei Cars) قرار می گرفت.

استقبال از این خودروی ریز جثه به حدی بالا بود که در همان روز اول عرضه ۴۵۰۰ دستگاه از آن به فروش رسید؛ تا پایان سال هم R360 موفق شد دو سوم از سگمنت خودروهای کی و ۱۵ درصد از کل بازار داخلی ژاپن را از آن خود کند.

اولین خودروی مزدا

طول، عرض، ارتفاع و فاصله محوری مزدا R360 به ترتیب برابر بود با 2,980، 1,290، 1,290 و 1,760 میلی متر؛ همانطور که می بینید عرض و ارتفاع این خودرو به یک اندازه بود!

مزدا R360 در حقیقت یک خودروی کوپه دو درب با ظرفیت حمل چهار سرنشین بود. برخلاف اکثر رقبا که دارای موتورهای دو زمانه بودند، نیروی مورد نیاز R360 توسط یک موتور چهار زمانه با حجم ۳۶۰ سی سی تامین می شد. این موتور که در قسمت عقب خودرو نصب شده بود، توانایی تولید ۱۶ اسب بخار قدرت را داشت و نیروی آن از طریق گیربکس چهار سرعته دستی یا گیربکس نیمه خودکار دو سرعته آپشنال به سمت چرخ های عقب هدایت می شد.

جالب است بدانید که در مقام مقایسه سیتروئن دایان (ژیان) در حدود ۲۵ اسب بخار قدرت دارد و قدرت فولکس واگن بیتل کلاسیک نیز در مدل های مختلف در محدوده ۳۸ تا ۵۰ اسب بخار اندازه گیری شده است.

مسلما ۱۶ اسب بخار قدرت برای جابجایی یک خودرو به هیچ وجه کافی نیست، اما از سوی دیگر مزدا R360 با ۳۸۰ کیلوگرم وزن اتومبیلی بسیار سبک بود. با چنین مشخصاتی اولین خودروی ساخت مزدا توانایی دستیابی به حداکثر سرعت ۹۰ کیلومتر در ساعت را داشت. اگر چه این رقم نیز هیجان انگیز به نظر نمی رسد، ولی نسبت به شرایط جاده های آن زمان سرزمین آفتاب تابان کاملا کافی بود. جالب آنکه به لطف سیستم تعلیق مستقل در هر چهار چرخ مزدا R360 سواری نرم و راحتی ارایه می کرد.

نمایی از موتور مزدا R360

مهندسین مزدا برای پایین نگه داشتن وزن R360 سرسیلندر را از آلومینیوم و پوسته گیربکس و همچنین کارتر (کارتل) روغن را از آلیاژ منیزیم ساخته بودند؛ کاپوت خودرو نیز جنسی از آلومینیوم داشت. بهره گیری از شیشه عقب پلکسی گلس و شاسی مونوکوک بدون فریم از دیگر اقدامات مهندسین مزدا در راستای کاهش وزن R360 به شمار می رفتند.

مزدا R360 مخصوص بازار داخلی ژاپن توسعه یافته بود، به همین جهت در دیگر بازارها ناشناخته باقی ماند.

در دهه ۶۰ میلادی، مشتریان برای خرید مزدا R360 باید ۳۰۰ هزار ین پرداخت می کردند که این رقم در آن زمان معادل ۸۳۰ دلار می شد. در صورت احتساب تورم و معادل سازی با شرایط کنونی، قیمت R360 معادل ۷۵۰۰ دلار در سال ۲۰۲۰ می شود.

بد نیست اشاره کنیم پای محصولات مزدا از سال ۱۳۳۸ و توسط گروه بهمن به ایران باز شده است. وانت سه چرخ، وانت 1000 ، وانت ۱۶۰۰ وانت ۲۰۰۰ و سواری های ۳۲۳ و مزدا ۳ از جمله مدل هایی هستند که باعث خوشنامی و محبوبیت این خودروساز ژاپنی نزد ایرانیان شده اند.