اعتراض اقتصاد دانان به اجرایی شدن مجدد طرح سهمیه بندی بنزین [به روز رسانی]

چند ماه قبل طرحی جدید در دستور کار مجلس قرار گرفته بود که می شد آن را نوآوری در سهمیه بندی سوخت توصیف کرد. این طرح برمبنای اختصاص سهمیه روزانه ۰٫۸ الی ۱ لیتر به ازای هر ایرانی مطرح شده است که به معنای ارائه ۲۴ الی ۳۰ لیتر بنزین ماهانه برای هر نفر خواهد بود و افراد فاقد خودرو نیز می توانند سهمیه خود را به متقاضیان واگذار کنند. قیمت بنزین سهمیه بندی شده همان نرخ های فعلی (۱۰۰۰ تومان) اعلام شده است و قیمت بنزین آزاد نیز براساس نرخ های فوب خلیج فارس در حدود ۳۰۰۰ تومان در نظر گرفته شده است.

براساس ارزیابی های انجام شده، اجرای چنین طرحی می تواند به معنای تورم ۴ درصدی برای چند دهک مرفه جامعه باشد اما دهک های پایین ۱ و ۲ و ۳ هیچ افزایش تورم مستقیمی را که ناشی از این طرح باشند تجربه نخواهند کرد. ثابت ماندن نرخ گاز CNG و گازوییل یکی از محورهای مهم این طرح سهمینه بندی بنزین است که در راستای جلوگیری از تورم حمل و نقل کالا در نظر گرفته شده است.

قیمت بنزین

نمایندگان مجلس معتقدند که افزایش قیمت بنزین می تواند در راستای مصارف مهمی مانند اشتغال زایی، توسعه مترو و اتوبوس در کلان شهرها، توسعه جایگاه های CNG و امثالهم به کار گرفته شود و از سوی دیگر مصرف سوخت رو به افزایش روزانه کشور را کاهش دهد. این رقم ظاهرا حالا از ۹۲ میلیون لیتر گذر کرده است و برای سال ۹۸ پیش بینی مصرف روزانه یکصد میلیون لیتر نیز چندان عجیب نیست، اما به واسطه صرفه جویی مصرف کنندگان و جلوگیری از قاچاق، احتمال کاهش این رقم در صورت افزایش قیمت سوخت وجود دارد.

مشکل دیگر در خصوص اجرایی کردن این طرح، ارائه بستری برای تبادلات سوخت (یا سهمیه ریالی به ازای سوخت) است که نمایندگان مجلس معتقدند به واسطه سیستم پرداخت یارانه ها و سیستم بانکی کشور، هم اکنون امکان داد و ستد سهمیه سوخت فراهم است. به خصوص که چندماه قبل نیز امکان تبدیل کارت های بانکی به کارت سوخت توسط وزارت ارتباطات اجرایی شد.

با این توضیحات افزایش قیمت بنزین به ۳۰۰۰ تومان و تصویب این طرح محتمل به نظر می رسد اما این طرح نیز مانند سایر برنامه های مطرح شده در مجلس با مخالفت هایی مواجه است که اساس آن به تجربه های تلخ گذشته در رابطه با افزایش قیمت سوخت باز می گردد. همچنین اجرای چنین طرحی می تواند باعث افزایش فشارها بر اقشار مختلف جامعه شود.

قیمت بنزین

مسافرکش های شخصی، رانندگان آژانس، رانندگان وانت و شاغلین در سرویس های تاکسی اینترنتی از جمله اقشاری هستند که مستقیما در اثر افزایش شدید قیمت سوخت و سهمیه بندی بنزین آسیب می بینند و تعیین سهمیه ویژه برای این دسته از افراد نیز با حاشیه هایی همراه است که پیش از این به انواع مختلف تجربه شده است.

توضیحات تکمیلی امیرآبادی عضو هیات رئیسه مجلس را در این رابطه می توانید از طریق ویدیوی زیر مشاهده فرمایید.

اعتراض اقتصاد دانان به احتمال اجرایی شدن طرح سهمیه بندی بنزین [به روز رسانی]

با گذشت حدود پنج ماه زمان از بررسی طرح فوق در صحن مجلس، حالا به نظر می رسد که بار دیگر موضوع سهمیه بندی کلاسیک سوخت (مشابه روش سال های قبل) در دستور کار قرار گرفته است و همین مسئله باعث شده تا صدای اعتراض اقتصادانانی که طرح خلاقانه اولیه را مطرح کرده بودند در رسانه ها طنین انداز شود.

مرتضی زمانی که یکی از اقتصادانان جوان کشور و از حامیان طرح ایجاد بازار خرید و فروش سهمیه سوخت محسوب می شود. در همین رابطه می گوید:

هیچ توضیح منطقی برای رد این طرح به جامعه دانشگاهی و متخصص ارائه نمی‌کند و هیچ پاسخی به نامه‌ها و ایراداتی که به این طرح وارد می‌شود داده نمی‌شود. مجلس تنها می‌گوید که ما چندین طرح تخصصی را بررسی و رد کردیم، اما نمی‌گوید و چطور و بر چه مبنایی این اتفاق رخ داده است. وی با اشاره به اینکه شاید این طرح سقفی بر روی انتفاع دهک‌ها بالا از وضعیت موجود بگذارد، گفت: اما این موضوع تنها مزیت دونرخی کردن قیمت بنزین است؛ در حالی که طرح تخصیص سهمیه بنزین به هر فرد و تشکیل بازار مبادله و قیمت گذاری بنزین مزیت‌های بسیاری دارد و بهترین طرح در بین طرح‌های موجود است.

قیمت بنزین

زمانیان در خصوص مزیت‌های این طرح گفت: اولین ویژگی مثبت این طرح کنترل مصرف است که بسیار مهم است و ما در شرایط فعلی به دنبال آن هستیم. دومین ویژگی آن عادلانه بودن این طرح است که بسیار دلیل محکمی است دونرخی کردن بنزین به هیچ عنوان این ویژگی را ندارد و کاملا از عدالت به دور است.

وی در پایان افزود: سومین ویژگی این طرح این است که بحران مالی که دهک‌های فقیر جامعه به دلیل تورم موجود درگیر آن هستند را حل می‌کرد که در طرح موجود به آن پرداخته نشده است.

همچنین به گفته مرتضی زمانی، اثرات تورمی احتمالی طرح مذکور قطعی نیست و مسئله تورم نمی تواند دلیلی برای رد کردن طرح اولیه باشد. از این رو تصمیم احتمالی برای سهمیه بندی جزئی قیمت بنزین بدترین انتخاب بین گزینه های موجود خواهد بود و این درحالیست که اجرای طرح پیچیده اولیه (که توسط مجلس رد شده است) می تواند بسیاری از مشکلات اقشار ضعیف جامعه را تقلیل دهد.

لینک منبع اصلی